Có VAMC là điều tốt, nhưng cần xây dựng cơ chế thị trường để xử lý các khoản nợ mau chóng hiệu quả
Theo VAMC, bình thường, số liệu nợ xấu theo kết quả giám sát của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng cao hơn và đáng tin tưởng. Cùng đó, phải giảm thiểu hành vi lạm quyền bởi chúng có vai trò quan trọng trong việc củng cố niềm tin.
Cơ quan Thanh tra, giám sát nhà băng có nhiều nguồn thông tin khác nhau để đánh giá chất lượng nợ xấu của TCTD (thông tin chung về toàn hệ thống, thông báo về khách hàng vay, thông báo từ hoạt động thanh tra tại chỗ…). Khiến ngay các nhà băng (chưa nói tới các tổ chức khác) ngần ngại khi bán nợ cho VAMC. Nếu đẩy nhanh việc xử lý thì tỉ lệ nợ có khả năng mất vốn tại các chi nhánh TCTD sẽ giảm xuống.
Nguồn: internet Do đó các nhà băng vẫn chưa quyết liệt trong xử lý nợ xấu. Sau 5 năm nếu không xử lý được hết nợ xấu thì nhà băng thương mại phải lấy lại món nợ đó và ôm số nợ này.
Cần đề cao vấn đề quản trị và tính sáng tỏ của VAMC phê chuẩn sở hữu hàng ngũ chuyên gia có chuyên môn cao nhưng độc lập với ngân hàng.
Bên cạnh đó, một số ngân hàng vẫn chưa kiểm soát tốt các khoản cho vay khi chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng. Tốc độ xử lý nợ xấu của VAMC phụ thuộc vào mấy nguyên tố: sự ổn định kinh tế vĩ mô, chu kỳ phục hồi thị trường bất động sản ngắn hay dài và cùng đó là sự gắng vượt qua những điểm nghẽn để giúp cho VAMC cùng các ngân hàng xử lý nợ xấu hiệu quả.
Ông chủ có thể mất kiểm soát nhà băng của mình và có thể mất luôn cả những doanh nghiệp can dự.
Tỉ lệ chiết khấu chưa rõ ràng, trong khi một số quy chế để bán nợ cho VAMC lại khá ngặt nghèo, như tổ chức tín dụng có nợ xấu 3% tổng dư nợ và khoản nợ phải được bảo đảm bằng 60% giá trị tài sản bất động sản.
Thứ ba, một trong những điểm nghẽn là chúng ta chưa thực sự có cơ chế thị trường để đấu giá các khoản nợ. Điều này sẽ làm cho nợ xấu ngày một trầm trọng. Ngăn cản là hiện giờ VN chưa có được một cơ chế đặc thù để lôi cuốn đầu tư từ các tổ chức, DN nước ngoài tham dự mua bán nợ xấu tại VN. Rõ ràng với những quy định quá chặt có phần lợi cho VAMC như giờ thì phần rủi ro bán nợ vẫn thuộc về phía nhà băng thương mại.
Nhiều doanh nghiệp (DN) vẫn gặp khó khăn, không bán được hàng nên khó trả nợ vay đúng hạn.
Vấn đề quan yếu là phải vượt qua những điểm nghẽn này, đó là : Thứ nhất, điểm nghẽn trước hết nằm chính ở khái niệm trái phiếu đặc biệt mà VAMC trả cho các ngân hàng thương nghiệp khi mua nợ xấu.
Nếu không giải quyết cơ chế này thì xử lý nợ xấu sẽ vẫn còn bế tắc. Thứ hai, các con số nợ xấu bây chừ chưa phản ảnh đúng sự thực. Kinh nghiệm thực tiễn ở các quốc gia cho thấy công ty mua bán nợ thường chỉ mua lại khoản nợ với giá bằng 20-50% giá trị sổ sách tùy thuộc vào chất lượng nợ và chất lượng tài sản thế chấp. 2013 giảm còn 4,65% và đến cuối tháng 6 giảm nhanh về chỉ còn 4,46%.
Có như vậy mới thực hành tốt việc xử lý nợ xấu hệ trọng đến công tác thi hành án. Đối với doanh nghiệp phải thanh lý, phải vỡ nợ cũng là một quyết định không dễ dàng.
Như vậy, để các nhà ĐTNN quan tâm tới khoản nợ xấu của hệ thống nhà băng VN thì điều quan trọng nhất là giá, và khung pháp lý. Chỉ điều đó mới giúp cơ quan chức năng đưa ra những cơ chế điều chỉnh hợp.
Đây không phải là điều bất ngờ khi kinh tế vĩ mô còn trì trệ. Song điều đáng nói ở đây, khi đưa ra tòa án chỉ một vụ việc thường ngày không có gì phức tạp, mâu thuẫn nhưng thủ tục, quy trình xử lý rất phức tạp, rườm rà. Với những tài sản là bất động sản, trước đây được đánh giá cao quá mức để vay cho bằng được, nay giá đi xuống, trong khi thiếu những Công ty định giá độc lập và xử lý một cách khách quan, vậy thì giá mua, giá bán như thế nè cả một vấn đề không nhỏ.
Đặc biệt, Thông tư sẽ cụ thể hóa các quy trình mua nợ xấu giữa các ngân hàng và VAMC duyệt phát hành các trái phiếu đặc biệt. Nếu họ không hợp tác, nhà băng sẽ khó thu giữ được tài sản, không phát mại được và phải nhờ đến cơ quan luật pháp. Còn hiện tại chúng ta vẫn đang giải quyết các vụ việc như trong điều kiện nền kinh tế trước đây mà không có cách ứng xử thích nghi đối với khoản nợ xấu trong thời điểm nước sôi lửa bỏng như hiện nay.
Đối với NHTM quốc gia thì nếu thua lỗ lớn nhiều khoản vay sẽ bị bóc trần, sinh mệnh nhiều lãnh đạo nhà băng bị tiêu tan.
Nhưng cho tới nay, Thông tư hướng dẫn hoạt động của VAMC vẫn chưa ra đời. Vì lẽ đó, đáng lẽ với những khoản vay có giấy tờ đầy đủ rồi sẽ phải xử lý nhanh trong vòng vài tháng nhưng chúng ta phải luôn mất vài năm mới xong.
Điều này thể hiện ở chỗ vẫn còn rất ít nhà băng chấp thuận bán khoản nợ xấu, tài sản bảo đảm với giá thấp.
Trong đó có cơ sở pháp lý để tạo điều kiện cho các nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài, các nguồn vốn nước ngoài muốn tham dự.
Nếu hai điều này được thực hành, không chỉ các ngân hàng muốn bán nợ cho VAMC mà các nhà ĐTNN sẽ rất quan hoài tới thị trường nợ của hệ thống ngân hàng VN.
Đây là một cái giá quá đắt khó hài lòng và cũng là rào cản lớn nhất đối với quá trình xử lý nợ xấu ở Việt Nam. Thứ năm, các nền tảng về định chế, pháp luật, giúp các nhà băng có thể bán nợ xấu với giá trị cao nhất chưa hoàn chỉnh. Đây đốn là khoản tiền gửi – cho vay giữa các ngân hàng với nhau, khó khăn và chất lượng của nó cũng không có ở những tỷ lệ nợ xấu được bẩm “đẹp”, dù không lẩn khuất.
Việc xử lý nợ xấu trở nên hết sức khó khăn bởi ngay cả số liệu về nợ xấu cho đến nay vẫn còn là một điều bí ẩn. Thứ tư, việc giải quyết nợ xấu hiện đang gặp một điểm nghẽn nữa đó là việc thi hành án chậm.
Điều này đồng nghĩa VAMC xử lý nợ xấu trên nguồn số liệu không đồng nhất. Song song, đề nghị các TCTD gửi những đề nghị về việc xử lý nợ xấu liên quan đến thi hành án bằng văn bản về NHNN chi nhánh TP. Tuy nhiên đây là con số được cập nhật và ban bố dựa trên tổng hợp bẩm của các tổ chức tín dụng.
Do đó, cần phải quan hoài đặc biệt đến đẩy nhanh thủ tục pháp lý. Thậm chí đây còn là nguy cơ dẫn tới một cuộc khủng hoảng khác nữa. Để thị trường nợ xấu VN được quốc tế hóa thì đầu tiên là phải đổi thay khung pháp lý để cho những người mua nợ có thể thanh lý được nợ, nhất là với tài sản bảo đảm của khoản nợ là bất động sản - vấn đề mà các NHTM trong nước đều ngại mỗi khi bán nợ.
Đặc biệt là đối với doanh nghiệp Nhà nước, thậm chí tập đoàn và công ty phải chấp nhận thanh lý tài sản bị vỡ nợ đồng nghĩa với chấp nhận sự thất bại. ; Can dự đến đơn vị thi hành án, ngân hàng đã có văn bản yêu cầu giải quyết hồ sơ, nhưng đơn vị thi hành án vẫn chưa tiến hành. Về vai trò của VAMC trong xử lý nợ xấu không dễ dự báo bao giờ xử lý xong, nhưng ngay cả ở điều kiện tốt nhất cũng phải mất vài năm.
Thứ sáu, nhóm lợi ích khó chấp thuận “mất giá nhiều của khoản nợ ”. Một phần đúng ra là nợ xấu nhưng vẫn được nằm ở nhóm chưa xấu; một phần về bản tính là nợ và xấu, nhưng đã được làm mới lại trước thời điểm chốt sổ báo cáo.
Tức thị tạo điều kiện tối đa cho các nhà băng làm việc với cơ quan luật pháp từ Tòa án, Công an đến cơ quan Quản lý nhà đất… Có như vậy mới đẩy nhanh việc xử lý tài sản phát mại.
Một lý do nữa khiến họ e ngại bán nợ xấu là cơ chế nghĩa vụ về mặt pháp lý. Cũng có những khoản nợ khó thu hồi, song trước ngày chốt số lập ít tài chính, nhà băng đã kịp “đổi đời” cho nó. Thành thử, cơ quan thanh tra giám sát ngân hàng cần nép các NHTM đưa ra số liệu cần nói rõ nguồn, phương pháp xác định và thời điểm xác định, từ đó mới xác định số nợ xấu xác thực.
Việc thi hành án chậm do: Các khoản vay liên can đến nhiều tổ chức tín dụng; Tài sản chưa được xác minh; Tài sản đang bị tranh chấp, đang phát mãi; Tài sản đảm bảo ở các TCTD khác chưa được xử lý; Khách hàng tẩu tán tài sản thế chấp nên thi hành án chưa kê biên được, khách hàng thuộc hộ nghèo, đau ốm, khách hàng bỏ trốn, đi khỏi nơi trú ngụ.
Hiện Quyết định 1085 hay kế hoạch hành động, các quy định và giao việc chi tiết chưa được công bố cụ thể. Thông tư cũng cần đặt ra các điều kiện trước khi VAMC mua nợ xấu theo giá thị trường và đặt ra một quy trình chung về bán tài sản đảm bảo cũng như quy định về phân phối tiền thu được từ việc bán nợ xấu. Từ đó, có cơ sở làm việc với cơ quan chức năng, từng bước kết hợp giải quyết rốt ráo vấn đề nợ xấu liên hệ đến thi hành án.
Ngân hàng quốc gia (NHNN) đang dựa trên hai nguồn số liệu khác nhau để giám sát tình hình nợ xấu của các tổ chức tín dụng (TCTD), bao gồm số liệu nợ xấu do các TCTD bẩm và số liệu nợ xấu theo kết quả giám sát của cơ quan Thanh tra, giám sát nhà băng. Thêm vào đó, không phải nhà băng thương mại cứ bán nợ cho VAMC là khoản nợ đó được xóa hoàn toàn.
Do thời kì kéo dài làm cho tài sản bị giảm giá trị, lãi nảy sinh tăng dẫn đến tài sản phát mãi có khả năng không thu hồi đủ nợ. Giải quyết triệt để, để tăng hiệu quả thu hồi vốn từ các khoản nợ xấu hiện không chỉ chờ vào mệnh lệnh của cơ quan chức năng, hay vai trò của VAMC hoặc sự nạm của chính các nhà băng thương nghiệp.
2013 chiếm tỷ lệ 4,67% trong tổng dư nợ thì đến cuối tháng 5. Bên cạnh đó có một số hồ sơ chưa xác minh được điều kiện thi hành án … Chính vì việc thi hành án chậm trễ nên phía nhà băng cũng bị động khi xử lý nợ xấu. Thông tư này phải được ban hành trước khi giao thiệp mua nợ xấu trước hết của VAMC được công bố. Theo bẩm của NHNN thì tài sản thế chấp có giá trị bằng 135% giá trị khoản nợ.
Về lâu dài, cần xây dựng quy chế phối hợp giữa nhà băng và cơ quan thi hành án. Đã có nhiều con số rất khác nhau về tình trạng nợ xấu được công bố trong thời gian qua. Nếu VAMC cởi bỏ nút thắt này, theo tôi không chỉ nhà đầu tư trong nước mà ngay cả các tổ chức nước ngoài tham dự vào quá trình mua bán nợ cùng VAMC. Điều quan trọng hơn hết là các nhà băng cần thẳng thắn nom những khoản nợ để con số nợ xấu là thật, chứ không chỉ để làm đẹp vắng.
Như vậy, nếu bán nợ đồng nghĩa với nhiều nhà băng sẽ thua lỗ và mất vốn. Khi phân tích về tình hình nợ xấu, nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng cả hệ thống NHTM đang có lượng nợ xấu khổng lồ. Chả hạn với nợ xấu trên 200 nghìn tỷ đồng, thì với tỷ lệ chiết khấu 50% thì ngân hàng chỉ bán được với giá 100 nghìn tỷ đồng.
Nếu áp dụng các quy định theo Thông tư 02/2013 của NHNN về phân loại và trích lập dự phòng rủi ro thì nợ xấu sẽ cao hơn hiện (Thông tư này đã được dời đến tháng 6/2014 mới áp dụng).
# Hơn so với số liệu nợ xấu do các TCTD ít. Bởi có những khoản nợ xấu không trốn đi, nó nằm đó, chỉ có điều người ta không chịu gọi đúng tên mà thôi. Thành thử, khi bán nợ ngân hàng sẽ bị thua lỗ rất lớn. Thế nhưng khi cần phải xử lý, thu hồi nợ thì nhà băng gần như thường có bất cứ quyền gì mà hoàn toàn phụ thuộc vào bên chủ tài sản.
Theo tùng san Nghiên cứu khoa học kiểm toán số 71. Hệ thống nhà băng sẽ mất đi 100 nghìn tỷ đồng - Con số này lớn gấp đôi với lợi nhuận của hệ thống ngân hàng năm 2011. Còn một con số khác, cao hơn nhiều (tùy thời điểm công bố) là qua giám sát từ xa của Cơ quan Thanh tra giám sát - ngân hàng quốc gia.
Nếu các khoản nợ chỉ chuyển từ tay người này sang tay người khác thì sẽ chẳng thể giải quyết được vấn đề. Song song các quy định liên can đến phương pháp giao thiệp, và bán tài sản đảm bảo cần có chỉ dẫn cụ thể. Cơ chế thị trường là điều tối quan trọng để giải quyết vấn đề nợ xấu. Trước tình hình đó, Ngày 23/8/2013, Thống đốc ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Bình đã ký Quyết định số 1085/QĐ-NHNN, ban hành kế hoạch hành động của ngành ngân hàng về xử lý nợ xấu.
Nếu không giải quyết vướng mắc về cơ chế này thì đây cũng là lực cản làm khó cho VAMC khi xử lý nợ xấu. Nếu các khoản nợ xấu cũ không được xử lý sẽ dồn ứ, chất lên khoản mới và làm mất nhiều thời kì, tổn phí, cơ hội… cho các bên liên hệ. Đáng báo động là các khoản nợ có khả năng mất vốn (nằm trong nhóm 5) lại tăng, chiếm tới khoảng 48% tổng dư nợ, tức thị chỉ tính riêng với nhóm các ngân hàng niêm yết đã lên tới hơn 14 nghìn tỷ đồng.
Điều này cũng khiến bức tranh nợ xấu của hệ thống ngân hàng vẫn còn xám. Các nhóm ích nhà băng cũng khó chậm nhận sự mất mát này. Tuy nhiên, ngân hàng chẳng thể bán lại khoản nợ bằng đúng giá trị sổ sách.
Con đường sự nghiệp của những người “quan chức” pha lẫn doanh nhân, thậm chí cả những người cấp cao hơn họ cũng tiêu tan. Có thể nói cơ chế pháp lý, đặc biệt là tình trạng hình sự hóa, quy nghĩa vụ cho cán bộ ngân hàng nặng nề gây thất thoát đang ám ảnh các lãnh đạo và người có nghĩa vụ ở các nhà băng.
Xử lý nợ xấu, cần nhìn thẳng vào sự thực, hiện VAMC xử lý nợ xấu trên nguồn số liệu nhảy múa, nợ xấu của hệ thống nhà băng vẫn chưa được công bố xác thực, đầy đủ. Hiện, phần nhiều ngân hàng không vắng trung thực về tình hình nợ xấu và cũng chưa trích lập ngừa đầy đủ các khoản nợ xấu.
Phải tạo ra được cơ chế thị trường để các khoản nợ có thể đem ra đấu giá và giải quyết. Ảnh minh họa. Như thế, rủi ro chính vẫn là các ngân hàng thương nghiệp vì họ bán nợ đi, không biết được chiết khấu và hưởng được bao lăm trong khi vẫn phải trích lập đề phòng rủi ro 20% cho các khoản nợ để giảm trừ giá trị trái phiếu.
Hệ thống pháp lý là một trong những vấn đề cần được tiếp tục hoàn thiện khi giải quyết nợ xấu có liên hệ đến tài sản thế chấp. Nội dung của Thông tư này cần đưa ra các nguyên tắc căn bản về các phương thức VAMC có thể tiến hành mua lại nợ xấu. Con số cập nhật chính thức của NHNN ở thời khắc gần nhất, cụ thể nếu như nợ xấu tại thời điểm cuối tháng 4.
Kết quả kinh doanh mà các nhà băng vừa công bố mới đây cho thấy tình trạng nợ xấu rất đáng lo ngại, dù VAMC đã đi vào hoạt động được gần 2 tháng. Thứ bảy, để VAMC quốc gia hoạt động hiệu quả, kinh nghiệm các nước đã chỉ ra rằng trước nhất, VAMC phải xác định rõ đích và kế hoạch kinh doanh một cách dài hạn, rõ ràng nhằm tạo phạm vi cho hoạt động của VAMC; xác định vai trò của VAMC là thúc đẩy nhanh quá trình chuyển nhượng tài sản, xử lý nợ xấu hoặc tối đa hóa giá trị tài sản; xây dựng phương án kinh doanh ban đầu; xác định chiến lược cho các tài sản sau thu hồ.
Để xử lý nợ xấu chuẩn y công tác thi hành án hiệu quả, nhà băng cần tăng cường phối hợp với các bên liên hệ. Một khoản nợ có công chứng giao tế bảo đảm rồi, đăng ký đầy đủ thủ tục pháp lý và nhà băng là người luôn giữ giấy tờ sở hữu chính. VAMC phải nới những điều khoản này, nhất là quy định món nợ phải được đảm bảo bằng 60% giá trị tài sản bất động sản thì ngân hàng thương nghiệp mới mạnh bạo bán nợ cho VAMC.
Đây là một cái giá rất khó chấp nhận đối với các ông chủ nhà băng, cổ đông ….
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét