Hay ho gì “rap bẩn”!

Báo Người Lao Động số ra ngày 10-7 đã đăng bài Trên cả thảm họa, với nội dung lên tiếng cảnh báo về hậu quả của những thứ âm nhạc độc hại mạo danh nghệ thuật khi chúng được du nhập phổ quát công khai trong vài chương trình trình diễn và trên nhiều công cụ nghe nhìn khác. Nhiều quan điểm độc giả đã giãi tỏ tán thành với bài báo nhưng cũng có không ít quan điểm cho rằng rap là như vậy, phải bạo lực, văng tục, chửi thề mới gần gụi với cuộc sống! Rapper Suboi. (Ảnh do nhân vật cung cấp) Một thời được trân trọng Rap bắt đầu ảnh hưởng đến Việt Nam từ nhiều nguồn. Ngoài những rapper Mỹ là những rapper Hàn Quốc, rapper Việt ở hải ngoại, du học trò Việt Nam từ các nước. Trước năm 2002, ở Hà Nội đã xuất hiện các câu lạc bộ rap như: DaRapclub, Vietrap, Rapclub. Đây là những nơi để người tình thích thể loại này có thể đàm luận thông tin về nhạc rap quốc tế và cùng trình diễn.#, Thưởng thức những bản rap Việt trước hết. Ở TP HCM, rap xuất hiện vào khoảng năm 2002 nhưng chủ yếu là sự tìm tòi, thể nghiệm. Một trong những rapper tăm tiếng đầu tiên là Đinh Tiến Đạt (Mr Dee). Anh vẫn đáng được ghi nhận là một trong những người đầu tiên đưa rap đến công chúng ở TP HCM. Với album rap đầu tiên mang tên liên lạc - gồm những ca khúc như Chí Phèo, Đi học…, nhất là liên lạc - một thông điệp tuyên truyền an toàn liên lạc rất ấn tượng lúc bấy giờ đã được trình bày. Ngoài ra, bài dân ca Trống cơm đã thử nghiệm cách hát rap trên nền một số nhạc cụ dân tộc như đàn tranh, đàn bầu, mõ... Với một số đặc tính như âm nhạc sôi động, lời ca không quá cầu kỳ, gần như bài văn xuôi có vần nên rap chuyển tải được nhiều nội dung, hạp để biểu thị cá tính, cái “tôi” mà người trẻ thường thích khẳng định. Nên chi, rap đã mau chóng được giới trẻ đón nhận, hưởng ứng, hình thành một “lực lượng” rapper Việt chuyên viết lời và hát rap. Nhiều tiếng tăm rapper đã xuất hiện: Karik, Lil’ Knight, Rapsoul, Hoàng Rapper…, trong đó có cả các bóng hồng như Suboi, Emili… Các rapper Việt Nam ngày một hoàn thiện về kỹ thuật, được giới rap quốc tế xác nhận và trân trọng. Rap Việt cũng đã có đẳng cấp trong khu vực, đạt được nhiều giải Đông Nam Á về nhảy hip hop, graffiti, dự nhiều liên hoan hip hop quốc tế. Một số rapper Việt Nam cũng đã có cơ hội ra nước ngoài trình diễn hoặc phối hợp với các nghệ sĩ rap, nhà sinh sản nước ngoài, như sự phối hợp của Suboi với 454Life Entertainment trong Hold you down. Những bài hát rap của họ đã đề cập nhiều vấn đề của cuộc sống, như: Phu xe (Rapsoul), Đơn giản (Hoàng rapper), Những đứa bạn (Suboi)… Nhiều bài rap về tình cảm với bố mẹ rất cảm động: Ba tôi (Lill Shin), Sorry mom (Karik), Người mẹ nghèo (Mr Đùm)… Có những ca khúc rap đã trở nên “hot”, được sự để ý và yêu thích của nhiều người, như: Tau thích mi của Lil’Pig, một rapper miền Trung bị bệnh xương thủy tinh - thanh minh một tình đơn phương rất dễ thương, xúc động; Quê hương Việt Nam của Anh Khang phối hợp cùng Suboi, rap trên nền giai điệu được diễn tấu bằng đàn nhị; bài rap về Đoàn thanh niên khá ham thích đã tạo cơn sốt trên mạng: Bài ca đồng lòng của rapper Nguyễn Hùng. “Quái thai” của rap Bên cạnh đó, được sự tương trợ của công nghệ thông tin, thời kì gần đây đã xuất hiện ngày càng nhiều ca khúc rap với những lời lẽ thô tục, tục tằn, thậm chí chửi bới, nội dung đề cập những vấn đề bạo lực, ma túy, dục tình... Một số quan điểm cho rằng rap là như vậy nên không có gì đáng lên án, rằng phải xác nhận những thể loại ấy thì nghệ thuật Việt Nam mới “vươn ra thế giới” được. Bên cạnh đó, một dòng ý kiến khác cho rằng cần phải có sự tuyển lựa, điều chỉnh vì những thể loại nhạc như vậy không hợp với đời sống từng lớp và văn hóa Việt Nam. Cỗi rễ của rap không phải từ những ghetto mà từ một số loại hình âm nhạc truyền thống của người Mỹ da đen. Ghetto chỉ là một trong những thành phần tham dự trong loại hình âm nhạc này. Ngay trên đất Mỹ, rap cũng có nhiều thể loại, có thể tạm phân chia theo nội dung là rap “sạch” và ráp “bẩn” . Hardcore rap, gangsta rap, mafioso rap, dirty rap… là những thể loại có chung đặc tính: Sự giận dữ, gây hấn, đối đầu. Chủ đề, ca từ của những loại rap này đề đạt về tù túng, bạo lực, tình dục, nghiện ma túy, gangster, ghetto (khu ổ chuột nơi những người bị sức ép về pháp lý, kinh tế, phân biệt chủng tộc sinh sống )… Gán cho rap những tính chất đường phố, lỗ mãng, tục tằn, băng đảng… là sự nhìn nhận còn khiếm khuyết. Chính Melle Mel trong bài phát biểu của mình cũng đã kêu gọi các thành viên trong ngành công nghiệp ghi âm Mỹ hãy làm nhiều hơn để khôi phục một nền âm nhạc hip hop với văn hóa nghệ thuật vốn có chứ không phải là văn hóa bạo lực. Khi đón nhận điều gì mới mẻ, chúng ta cần có sự tuyển lựa. Vậy có nên đón nhận một thể loại âm nhạc mà ngay tại nơi sản sinh ra nó cũng gọi bằng cái tên “Dirty rap”? Chúng ta đang thay xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đằm thắm bản sắc dân tộc thì liệu thứ âm nhạc được định danh “ráp bẩn” này có cần thiết phải dung nạp? Rapsoul: Sao chép máy móc Những bài rap thuộc dòng “Dirty rap”, “Gangsta rap” cũng là một bộ phận của rap. Tuy nhiên, loại thể này khởi hành từ những khu ổ chuột của Mỹ nên khi bê nguyên xi dòng rap ấy vào Việt Nam, chúng không ăn nhập lắm và là sự sao chép một cách máy móc. Suboi: Chỉ là bắt chước Ai cũng nghĩ rằng đã là rap thì muốn nói gì cứ nói nhưng thật sự, đôi khi nó phản tác dụng. Ý kiến của rap là nói thẳng, nói thật nhưng đôi khi với một số rapper, đó chỉ là sự làm quá lên - khi mình không phải gangster nhưng cố làm ra cái vẻ gangster. Mọi sự bắt chước đều chỉ là bắt chước. Hơn nữa, hip hop là một loại hình nghệ thuật của Mỹ. Chúng ta cần coi trọng nhưng những nội dung, ca từ của hip hop Mỹ khi đưa vào Việt Nam cần có sự cân nhắc. Tôi sẽ không cổ xúy cho loại thể rap này. Đinh Tiến Đạt: Tự “áp bức” mình Từ khi rap mới có mặt ở Việt Nam, đã có những bài chửi thề, nói tục như vậy rồi nhưng vì lúc đó đều phải qua sự kiểm duyệt của cơ quan quản lý nếu muốn phát hành. Gần đây, với sự phát triển của công nghệ thông báo, người ta có thể tự sáng tác và đưa rap lên mạng. Bên cạnh đó là sự dễ dãi của các trang mạng, không kiểm duyệt nội dung mà chỉ cần có bài “hot” đăng lên để câu “view”. Các bạn trẻ sau khi đưa bài rap lên, gây được sự để ý của nhiều người thì lấy làm thúc, không cần quan hoài nó tốt hay xấu. Việc nên hay không nên nghe, sáng tác những loại thể này còn tùy mỗi người, riêng tôi thì không thích. Các bạn trẻ cũng nên vậy, những người nhận thức tốt thì nghe có lựa chọn. Trong tầng lớp Việt Nam không có phân biệt chủng tộc, cũng chẳng có áp bức. Các bạn đã tự “áp bức” mình để tạo “tiếng nói riêng”. Vấn đề là ở chỗ rap Việt thì nên nghĩ đến việc đưa những gì của Việt Nam ra thế giới. Điều đó hay hơn là chỉ lấy của thế giới về xài.